Chuyển đến nội dung chính

Nhận tư vấn

Để lại số điện thoại, đội ngũ Ghiền Trip sẽ liên hệ tư vấn trong thời gian sớm nhất.

Ví dụ: 0912 345 678

Hoặc liên hệ trực tiếp

Kinh nghiệmĐà Nẵng

Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng: xem gì trong hai giờ

Hai giờ ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng đủ cho bốn phòng chính Mỹ Sơn, Trà Kiệu, Đồng Dương, Tháp Mẫm và các bảo vật quốc gia đang trưng bày. Bài chỉ thứ tự đi, cách đọc một bức phù điêu, nên xem trước hay sau Mỹ Sơn và chỗ dạo bờ sông Hàn ngay bên cạnh.

Ban biên tập Ghiền TripCập nhật · Đăng
13 phút đọc
Đà Nẵng — Lối vào Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng
Ảnh: Phó Nháy / Wikimedia Commons (Public domain)

Hai giờ ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng đủ để đi hết bốn phòng chính Mỹ Sơn, Trà Kiệu, Đồng Dương, Tháp Mẫm, đứng lâu trước các bảo vật quốc gia đang trưng bày và lướt qua các hành lang vùng. Bảo tàng ở số 2 đường 2 Tháng 9, bờ tây sông Hàn, ngay đầu tây cầu Rồng.

Bảo tàng Điêu khắc Chăm có đáng xem với người không mê lịch sử

Dãy nhà một tầng sơn vàng có cửa sổ kính và gờ trang trí, giữa sân là cây đại già trụi lá và một bệ tượng đá trên bãi cỏ
Sân trong Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng, các phòng trưng bày quây quanh những cây đại. Ảnh: Jean-Pierre Dalbéra, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Đáng. Bảo tàng lại gọn hơn nhiều người nghĩ, đi hết các phòng chính không mỏi chân, và có nhiều thứ để nhìn mà không cần biết niên đại: thần đầu voi bụng tròn, chim thần mình người, con rồng há miệng nhe răng, những hàng vũ nữ đá đang múa. Nhiều tượng đặt trên bệ mở, đứng đủ gần để thấy vết đục trên sa thạch; vài bảo vật có rào chắn. Buổi trưa nắng hay một ngày mưa, quanh sông Hàn khó có chỗ ở trong nhà nào hợp lý hơn.

Qua cổng là vườn cây đại, dưới gốc là tượng sư tử và bệ thờ bằng đá xám; sau vườn là dãy nhà một tầng sơn vàng có gờ tường, chóp mái phỏng theo tháp Chăm. Ngoài kia là dòng xe đầu cầu Rồng. Trong các phòng thường yên.

Bảo tàng bắt đầu từ một bãi đất. Từ cuối thế kỷ 19, các nhà khảo cổ của Trường Viễn Đông Bác cổ Pháp gom tượng Chăm từ các phế tích về đây, và tượng nằm ngoài trời hơn hai mươi năm trước khi có mái che. Henri Parmentier, người đào nhiều phế tích Chăm, muốn tượng được xếp theo nơi tìm thấy. Toà nhà mở cửa năm 1919 theo đúng ý ấy, và hơn một thế kỷ sau các phòng vẫn mang tên những nơi khai quật.

Bảo tàng Chăm Đà Nẵng có gì: bốn phòng chính và các hành lang

Bốn phòng lớn là Mỹ Sơn, Trà Kiệu, Đồng Dương và Tháp Mẫm. Tám phòng nhỏ mang tên các vùng từ Quảng Bình tới Kon Tum, một nửa là hành lang nối; tên phòng đặt theo nơi hiện vật được tìm, giữ từ thời Parmentier. Toà hai tầng phía sau có bốn phòng chuyên đề: văn khắc, gốm Sa Huỳnh – Champa, người Chăm ở Ninh Thuận, cuộc khai quật Phong Lệ.

PhòngHiện vật từ đâuThế kỷNhìn kỹ
Mỹ SơnThung lũng đền tháp, khoảng 70 km về phía tây nam7–8, vài hiện vật 10–11Đài thờ E1, tượng Shiva C1, Ganesha
Trà KiệuKinh đô thời đầu, khoảng 35–40 km về phía nam7–10Đài thờ Trà Kiệu, phù điêu vũ nữ Apsara
Đồng DươngPhật viện Đại thừa lập năm 875, khoảng 60 km về phía namCuối 9 – 10Tượng Phật ngồi, hộ pháp, đài thờ Đồng Dương
Tháp MẫmGần thành Đồ Bàn, phía tây bắc Quy Nhơn11–14Tượng rồng, Gajasimha, Makara, Garuda

Phòng Mỹ Sơn

Cúi thấp xuống trước đài thờ Mỹ Sơn E1 đặt giữa phòng. Nhìn từ xa, đài chỉ là một khối sa thạch nhiều gờ; ngang tầm thân đài mới thấy những ô khắc nhỏ như ô cửa, trong đó có người tu ngồi thiền, người giảng, người thổi sáo, người nằm nghỉ dưới cây, và vũ nữ múa khăn bên bậc thềm. Đây là đài duy nhất tìm được cho đến nay khắc đời tu sĩ trong rừng. Bộ linga–yoni từng đặt phía trên đã mất.

Cùng phòng là tượng Shiva đứng của tháp C1, từng gãy và được vá bằng xi măng; dái tai có lỗ xỏ, có lẽ để đeo trang sức khi tế lễ, chi tiết chưa thấy ở tượng cùng đề tài. Tượng Ganesha đầu voi đứng tìm ở tháp E5. Phù điêu Đản sinh Brahma từng gắn trên vòm cửa tháp E1 kể cảnh thần Brahma ngồi trên hoa sen mọc từ rốn thần Vishnu đang nằm. Cả bốn hiện vật này đều là bảo vật quốc gia.

Phòng Trà Kiệu

Đài thờ Trà Kiệu là chỗ khách hay đứng lâu nhất: một khối đá vuông lớn, trên là bệ tròn hai tầng cánh sen, vòi yoni nhô ra một bên, linga đứng giữa. Quanh thân đài, mỗi mặt một cảnh. Rama kéo cong cánh cung thần để cưới Sita, sứ giả báo tin cho vua cha, đoàn vua cha tới dự cưới, các vũ nữ Apsara múa mừng; ở bốn góc là sư tử đứng giơ chân trước đỡ bệ. Muốn xem hết phải đi một vòng. Nhiều nhà nghiên cứu đọc dải phù điêu là tích Ramayana, có ý kiến đọc là tích Krishna hay truyền thuyết lập quốc Phù Nam.

Một bệ đá vuông lớn chạm dải người múa quanh thân, bên trên là bệ tròn có cánh sen, một vòi nhô sang bên và một trụ đá đứng ở giữa
Đài thờ Trà Kiệu với bộ linga–yoni phía trên, vòi yoni nhô sang phải. Ảnh: DoktorMax, Public domain, Wikimedia Commons

Trà Kiệu được coi là kinh đô Simhapura của Champa thời đầu, và phòng này giữ cả phù điêu vũ nữ Apsara, hai vũ nữ múa giữa hai nhạc công. Niên đại đài thờ còn bàn: hồ sơ bảo vật ghi thế kỷ 7–8, một số tài liệu nghệ thuật xếp vào thế kỷ 10.

Phòng Đồng Dương

Tượng Đồng Dương to khối, mặt rộng, môi dày, ria mép rõ; các hộ pháp Dvarapala trợn mắt đứng trên lưng thú. Đây là đồ của một Phật viện Đại thừa, nhưng tượng không hiền như tượng Phật quen thấy ở chùa. Ở đây có tượng Phật ngồi lớn nhất của điêu khắc Chăm và đài thờ Đồng Dương.

Tượng Bồ tát Tara bằng đồng, cao gần 1,15 m, là bảo vật hạn chế trưng bày, thường chỉ đưa ra dịp lễ lớn của bảo tàng và thành phố. Chuyện của tượng đáng nghe dù không gặp tượng. Nông dân đào gạch quanh nền tháp cũ thì thấy tượng, tưởng là vàng nên bẻ một ngón tay, mang bông sen và con ốc trên tay tượng đi thử; là đồng, tượng được giữ lại, còn hai pháp khí ở trong dân gần nửa thế kỷ mới được trao lại, và trong đợt trưng bày bảo vật cuối năm 2025, bảo tàng gắn tạm chúng lên tượng.

Phòng Tháp Mẫm và các hành lang

Ai chỉ còn sức cho một phòng thì vào Tháp Mẫm. Con rồng đá nằm há miệng nhe hai hàm răng, đầu như thủy quái, thân sư tử; Gajasimha đầu voi mình sư tử; Garuda và Makara phủ hoa văn dày, nét khắc sắc. Đây là đồ của kinh đô Vijaya, muộn nhất trong bốn phòng, có dấu ảnh hưởng nghệ thuật Khmer thời Bayon và mỹ thuật thời Lý.

Các hành lang vùng mỗi nơi vài chục hiện vật, đi chậm vài phút là đủ. Phù điêu Uma múa tìm ở Chánh Lộ là bảo vật quốc gia; hỏi quầy vé đang đặt ở đâu.

Lộ trình hai giờ trong Bảo tàng Điêu khắc Chăm

Từ cổng đường 2 Tháng 9; lấy sơ đồ ở quầy vé vì hiện vật có thể đổi chỗ

  1. 0:00

    Cổng và vườn tượng

    Gửi túi lớn, bắt wifi để mở thuyết minh. Vườn cây đại có tượng sư tử và bệ đá, xem nhanh khi trời còn mát.

  2. 0:10

    Phòng Mỹ Sơn, 25 phút

    Cúi xuống trước đài thờ E1 tìm người thổi sáo, rồi xem Shiva C1, Ganesha đứng và Brahma ngồi trên hoa sen.

  3. 0:35

    Phòng Trà Kiệu, 20 phút

    Đi một vòng quanh đài thờ, xem từng mặt kể một đoạn đám cưới Rama – Sita, rồi tới phù điêu Apsara.

  4. 0:55

    Phòng Đồng Dương, 20 phút

    So khuôn mặt ở đây với Mỹ Sơn vừa xem; đứng trước các hộ pháp và đài thờ Đồng Dương.

  5. 1:15

    Phòng Tháp Mẫm, 15 phút

    Con rồng, Gajasimha, các đầu Makara. Phòng hợp nhất để chụp cận hoa văn.

  6. 1:30

    Hành lang các vùng

    Đi chậm qua Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Kon Tum, dừng ở hiện vật nào gợi tò mò.

  7. 1:45

    Toà hai tầng phía sau

    Văn khắc, gốm và người Chăm ở Ninh Thuận hôm nay. Nhiều khách bỏ sót toà này vì nghĩ đã xem hết.

12 bảo vật quốc gia ở Bảo tàng Chăm là những gì

Bảo tàng giữ 12 bảo vật quốc gia, tính đến tháng 11/2026. Bảo vật có thể được chuyển sang trưng bày chuyên đề, nên chỗ đặt trong bảng là chỗ thường gặp.

Bảo vậtNiên đại (thế kỷ)Nơi tìm thấyCông nhậnThường đặt ở
Đài thờ Trà Kiệu7–8Trà Kiệu2012Trà Kiệu
Đài thờ Mỹ Sơn E17–8Tháp E1, Mỹ Sơn2012Mỹ Sơn
Tượng Bồ tát TaraCuối 9 – đầu 10Đồng Dương, năm 19782012Hạn chế trưng bày
Đài thờ Đồng DươngCuối 9 – đầu 10Phật viện Đồng Dương2018Đồng Dương
Tượng Ganesha7Tháp E5, Mỹ SơnCuối 2020Mỹ Sơn
Tượng Gajasimha12Tháp MẫmCuối 2020Tháp Mẫm
Phù điêu Đản sinh Brahma7–8Tháp E1, Mỹ Sơn2024Mỹ Sơn
Tượng Shiva8Tháp C1, Mỹ Sơn2024Mỹ Sơn
Phù điêu vũ nữ Apsara10Trà Kiệu2024Trà Kiệu
Phù điêu Shiva múaKhoảng 10Phong Lệ, Đà NẵngCuối 2024Hỏi quầy vé
Phù điêu Uma11Chánh LộCuối 2024Hỏi quầy vé
Tượng rồng12–13Tháp MẫmCuối 2024Tháp Mẫm

Phù điêu Shiva múa có chuyện riêng: đây là bảo vật duy nhất tìm thấy ngay ven nội thành, ở Phong Lệ, chưa tới 10 km từ bảo tàng, và đã nằm trong khu vườn này từ trước khi có toà nhà.

Đọc một bức phù điêu Chăm thế nào

Đứng trước một dải vũ nữ Apsara, nhìn vào chân trước. Gối mở sang hai bên, hông lệch về một phía, một tay giơ cao với bàn tay ngửa ra sau, tay kia chống hông hay đưa ngang ngực, và không vũ nữ nào lặp lại tư thế của người bên cạnh, nên cả dải đá giống một đoạn múa bị dừng hình. Apsara là vũ nữ cõi trời, thường múa ở thân đài thờ hay trán cửa tháp.

Dải phù điêu sa thạch xám khắc ba vũ nữ khuỵu gối, một tay giơ cao, đeo nhiều vòng ngực và vòng tay, giữa hai đường viền hạt tròn
Vũ nữ Apsara phong cách Trà Kiệu, thế kỷ 10, ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm. Ảnh: Jean-Pierre Dalbéra, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Garuda là chim thần mình người, mỏ và cánh chim, vật cưỡi của thần Vishnu, kẻ thù của rắn Naga; trên tháp Chăm, Garuda hay đứng ở góc, tay giơ cao như đỡ tầng mái. Makara là thủy quái mõm dài như vòi voi, thường ở hai đầu vòm cửa, miệng nhả hoa lá. Bò Nandi nằm phủ phục là vật cưỡi của Shiva.

Linga–yoni là hình gặp nhiều nhất trong bảo tàng. Linga là trụ đá đứng, tượng trưng cho Shiva; yoni là bệ có rãnh và một vòi nhô ra, tượng trưng cho nữ thần. Khi hành lễ, nước dội lên linga chảy theo rãnh yoni ra ngoài và được coi là nước thiêng.

Bốn câu tự hỏi trước một bức tượng Chăm

  • Ai ở giữa: thần chính thường lớn hơn các hình chung quanh.
  • Tay cầm gì: đinh ba của Shiva, đĩa và ốc của Vishnu, bông sen của Bồ tát.
  • Con vật đi kèm: bò Nandi với Shiva, Garuda với Vishnu, ngỗng thần hamsa với Brahma, công với Skanda.
  • Khuôn mặt: thanh là Mỹ Sơn, môi dày có ria là Đồng Dương, hoa văn dày và sắc là Tháp Mẫm.

Nên xem Bảo tàng Chăm trước hay sau Mỹ Sơn

Ở thung lũng Mỹ Sơn, người đi gặp tháp gạch, nền móng, những bệ thờ trống. Những gì từng đặt trong và trên các tháp ấy, nhiều cái đẹp nhất, đang ở bảo tàng này. Đường đi Mỹ Sơn, giờ nên tới, các nhóm tháp: xem bài "Kinh nghiệm đi Mỹ Sơn nửa ngày từ Hội An".

  • Xem bảo tàng trước

    Hợp với Người đi Mỹ Sơn lần đầu, không có hướng dẫn viên.

    Điểm cộng

    • Đến Mỹ Sơn đã biết linga–yoni, tháp E1, C1 là gì; nhìn bệ thờ trống hiểu ngay cái gì đã mất.

    Điểm trừ

    • Cần hai buổi riêng: bảo tàng ở trung tâm, Mỹ Sơn cách khoảng 70 km.
  • Xem bảo tàng sau

    Hợp với Người ở Hội An đi Mỹ Sơn trước rồi mới lên Đà Nẵng.

    Điểm cộng

    • Đã thấy kích thước thật của tháp, dễ hình dung một đài thờ hay trán cửa từng nằm ở đâu.

    Điểm trừ

    • Ở Mỹ Sơn dễ chỉ thấy gạch và hố bom nếu chưa biết gì trước.

Trước khi vào: thuyết minh, chụp ảnh, giờ vắng khách

Nhìn nhanh

Ở đâu
Số 2 đường 2 Tháng 9, đầu tây cầu Rồng
Mất bao lâu
Khoảng 2 giờ; 45 phút nếu chỉ xem bảo vật
Sưu tập
Gần 2.000 hiện vật, khoảng 500 trưng bày
Niên đại
Thế kỷ 5 đến 15
Bảo vật quốc gia
12; tượng Tara hạn chế trưng bày
Thuyết minh
Âm thanh tiếng Việt, Anh, Pháp qua wifi
Hợp với
Người sắp đi Mỹ Sơn, ngày mưa, buổi trưa nắng
Không hợp
Trẻ nhỏ chưa đủ kiên nhẫn đứng trước tượng đá

Mang tai nghe và điện thoại đầy pin. Thuyết minh âm thanh có tiếng Việt, Anh, Pháp: bắt wifi bảo tàng, mở trang thuyết minh trên trình duyệt, quét mã cạnh hiện vật, và cứ thế suốt hai giờ trong những căn phòng rất yên. Ở đài thờ E1 và Trà Kiệu, nghe hết đoạn thuyết minh rồi mới đi vòng quanh. Đoàn từ 5 người có thể đặt thuyết minh viên trước ít nhất ba ngày.

Chụp ảnh bằng điện thoại được, nhưng không dùng đèn flash, không dựng chân máy; quay phim hay chụp chuyên nghiệp cần xin phép. Hành lý trên 3 kg gửi ở quầy. Trong phòng không ăn uống, hút thuốc hay mặc áo mưa, không chạm vào hiện vật, không leo hay ngồi lên bệ.

Vắng nhất là ngay sau giờ mở cửa buổi sáng. Đoàn khách theo tour hay ghé giữa buổi sáng và đầu giờ chiều, còn những ngày mưa cuối năm, khi chương trình ngoài trời bị hoãn, bảo tàng thường đông hơn. Giờ mở cửa giữa các nguồn chênh nhau nửa giờ, nên xem lại trên trang của bảo tàng trước khi đi.

Ra khỏi bảo tàng: bờ sông Hàn bên kia đường

Bước ra cổng đã thấy sông. Bên kia đường Bạch Đằng là lối đi bộ bờ tây sông Hàn, nhìn sang bờ đông và cầu Rồng; công viên APEC nằm sát phía nam bảo tàng, đầu tây cầu Rồng cách cổng chừng 200 m, chợ Hàn cách khoảng 1 km theo đường Bạch Đằng. Một buổi sáng gọn: bảo tàng lúc mở cửa, bờ sông khi nắng chưa gắt, ăn trưa quanh chợ Hàn.

Trưa mùa hè, đoạn bờ sông trước bảo tàng nắng gắt, mặt đá lát hắt nóng. Ra khỏi bảo tàng sau 11 giờ thì gọi xe.

Câu hỏi thường gặp

Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng ở đâu?

Ở số 2 đường 2 Tháng 9, ngay đầu tây cầu Rồng, chừng 200 m. Từ biển Mỹ Khê qua cầu chừng 10 đến 15 phút xe.

Tham quan Bảo tàng Chăm mất bao lâu?

Khoảng hai giờ cho bốn phòng chính và các bảo vật quốc gia đang trưng bày; chừng 45 phút nếu chỉ xem các bảo vật.

Bảo tàng Chăm có bao nhiêu bảo vật quốc gia?

Tính đến tháng 11/2026 là 12, trong đó có đài thờ Trà Kiệu, đài thờ Mỹ Sơn E1, tượng Ganesha và tượng rồng Tháp Mẫm; tượng Bồ tát Tara hạn chế trưng bày.

Bảo tàng Chăm có thuyết minh tiếng Anh không?

Có thuyết minh âm thanh tiếng Việt, Anh, Pháp qua wifi bảo tàng. Đoàn từ 5 người có thể đặt thuyết minh viên trước ít nhất ba ngày.

Có được chụp ảnh trong Bảo tàng Điêu khắc Chăm không?

Được, nhưng không dùng đèn flash và chân máy; quay phim hay chụp chuyên nghiệp phải xin phép.

Nên xem Bảo tàng Chăm trước hay sau khi đi Mỹ Sơn?

Đi Mỹ Sơn lần đầu, không có hướng dẫn viên thì xem bảo tàng trước, vì nhiều tượng đẹp nhất của Mỹ Sơn đang ở đây. Đã đi rồi thì bảo tàng giúp hình dung lại các tháp.

Nơi nghỉ gợi ý trong bài

Những chỗ ở được nhắc trong bài, giá cập nhật theo ngày.

Hỏi người viết bài · Ban biên tập Ghiền Trip

Ban biên tập Ghiền Trip viết cẩm nang từ thông tin du lịch phổ biến và kinh nghiệm đi đường, và cập nhật khi có thay đổi.

Ví dụ: 0912 345 678

Viết và kiểm tra bởiBan biên tập Ghiền Trip

Ban biên tập Ghiền Trip viết cẩm nang từ thông tin du lịch phổ biến và kinh nghiệm đi đường, và cập nhật khi có thay đổi.