Hai giờ ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng đủ để đi hết bốn phòng chính Mỹ Sơn, Trà Kiệu, Đồng Dương, Tháp Mẫm, đứng lâu trước các bảo vật quốc gia đang trưng bày và lướt qua các hành lang vùng. Bảo tàng ở số 2 đường 2 Tháng 9, bờ tây sông Hàn, ngay đầu tây cầu Rồng.
Bảo tàng Điêu khắc Chăm có đáng xem với người không mê lịch sử

Đáng. Bảo tàng lại gọn hơn nhiều người nghĩ, đi hết các phòng chính không mỏi chân, và có nhiều thứ để nhìn mà không cần biết niên đại: thần đầu voi bụng tròn, chim thần mình người, con rồng há miệng nhe răng, những hàng vũ nữ đá đang múa. Nhiều tượng đặt trên bệ mở, đứng đủ gần để thấy vết đục trên sa thạch; vài bảo vật có rào chắn. Buổi trưa nắng hay một ngày mưa, quanh sông Hàn khó có chỗ ở trong nhà nào hợp lý hơn.
Qua cổng là vườn cây đại, dưới gốc là tượng sư tử và bệ thờ bằng đá xám; sau vườn là dãy nhà một tầng sơn vàng có gờ tường, chóp mái phỏng theo tháp Chăm. Ngoài kia là dòng xe đầu cầu Rồng. Trong các phòng thường yên.
Bảo tàng bắt đầu từ một bãi đất. Từ cuối thế kỷ 19, các nhà khảo cổ của Trường Viễn Đông Bác cổ Pháp gom tượng Chăm từ các phế tích về đây, và tượng nằm ngoài trời hơn hai mươi năm trước khi có mái che. Henri Parmentier, người đào nhiều phế tích Chăm, muốn tượng được xếp theo nơi tìm thấy. Toà nhà mở cửa năm 1919 theo đúng ý ấy, và hơn một thế kỷ sau các phòng vẫn mang tên những nơi khai quật.
Bảo tàng Chăm Đà Nẵng có gì: bốn phòng chính và các hành lang
Bốn phòng lớn là Mỹ Sơn, Trà Kiệu, Đồng Dương và Tháp Mẫm. Tám phòng nhỏ mang tên các vùng từ Quảng Bình tới Kon Tum, một nửa là hành lang nối; tên phòng đặt theo nơi hiện vật được tìm, giữ từ thời Parmentier. Toà hai tầng phía sau có bốn phòng chuyên đề: văn khắc, gốm Sa Huỳnh – Champa, người Chăm ở Ninh Thuận, cuộc khai quật Phong Lệ.
| Phòng | Hiện vật từ đâu | Thế kỷ | Nhìn kỹ |
|---|---|---|---|
| Mỹ Sơn | Thung lũng đền tháp, khoảng 70 km về phía tây nam | 7–8, vài hiện vật 10–11 | Đài thờ E1, tượng Shiva C1, Ganesha |
| Trà Kiệu | Kinh đô thời đầu, khoảng 35–40 km về phía nam | 7–10 | Đài thờ Trà Kiệu, phù điêu vũ nữ Apsara |
| Đồng Dương | Phật viện Đại thừa lập năm 875, khoảng 60 km về phía nam | Cuối 9 – 10 | Tượng Phật ngồi, hộ pháp, đài thờ Đồng Dương |
| Tháp Mẫm | Gần thành Đồ Bàn, phía tây bắc Quy Nhơn | 11–14 | Tượng rồng, Gajasimha, Makara, Garuda |
Phòng Mỹ Sơn
Cúi thấp xuống trước đài thờ Mỹ Sơn E1 đặt giữa phòng. Nhìn từ xa, đài chỉ là một khối sa thạch nhiều gờ; ngang tầm thân đài mới thấy những ô khắc nhỏ như ô cửa, trong đó có người tu ngồi thiền, người giảng, người thổi sáo, người nằm nghỉ dưới cây, và vũ nữ múa khăn bên bậc thềm. Đây là đài duy nhất tìm được cho đến nay khắc đời tu sĩ trong rừng. Bộ linga–yoni từng đặt phía trên đã mất.
Cùng phòng là tượng Shiva đứng của tháp C1, từng gãy và được vá bằng xi măng; dái tai có lỗ xỏ, có lẽ để đeo trang sức khi tế lễ, chi tiết chưa thấy ở tượng cùng đề tài. Tượng Ganesha đầu voi đứng tìm ở tháp E5. Phù điêu Đản sinh Brahma từng gắn trên vòm cửa tháp E1 kể cảnh thần Brahma ngồi trên hoa sen mọc từ rốn thần Vishnu đang nằm. Cả bốn hiện vật này đều là bảo vật quốc gia.
Phòng Trà Kiệu
Đài thờ Trà Kiệu là chỗ khách hay đứng lâu nhất: một khối đá vuông lớn, trên là bệ tròn hai tầng cánh sen, vòi yoni nhô ra một bên, linga đứng giữa. Quanh thân đài, mỗi mặt một cảnh. Rama kéo cong cánh cung thần để cưới Sita, sứ giả báo tin cho vua cha, đoàn vua cha tới dự cưới, các vũ nữ Apsara múa mừng; ở bốn góc là sư tử đứng giơ chân trước đỡ bệ. Muốn xem hết phải đi một vòng. Nhiều nhà nghiên cứu đọc dải phù điêu là tích Ramayana, có ý kiến đọc là tích Krishna hay truyền thuyết lập quốc Phù Nam.

Trà Kiệu được coi là kinh đô Simhapura của Champa thời đầu, và phòng này giữ cả phù điêu vũ nữ Apsara, hai vũ nữ múa giữa hai nhạc công. Niên đại đài thờ còn bàn: hồ sơ bảo vật ghi thế kỷ 7–8, một số tài liệu nghệ thuật xếp vào thế kỷ 10.
Phòng Đồng Dương
Tượng Đồng Dương to khối, mặt rộng, môi dày, ria mép rõ; các hộ pháp Dvarapala trợn mắt đứng trên lưng thú. Đây là đồ của một Phật viện Đại thừa, nhưng tượng không hiền như tượng Phật quen thấy ở chùa. Ở đây có tượng Phật ngồi lớn nhất của điêu khắc Chăm và đài thờ Đồng Dương.
Tượng Bồ tát Tara bằng đồng, cao gần 1,15 m, là bảo vật hạn chế trưng bày, thường chỉ đưa ra dịp lễ lớn của bảo tàng và thành phố. Chuyện của tượng đáng nghe dù không gặp tượng. Nông dân đào gạch quanh nền tháp cũ thì thấy tượng, tưởng là vàng nên bẻ một ngón tay, mang bông sen và con ốc trên tay tượng đi thử; là đồng, tượng được giữ lại, còn hai pháp khí ở trong dân gần nửa thế kỷ mới được trao lại, và trong đợt trưng bày bảo vật cuối năm 2025, bảo tàng gắn tạm chúng lên tượng.
Phòng Tháp Mẫm và các hành lang
Ai chỉ còn sức cho một phòng thì vào Tháp Mẫm. Con rồng đá nằm há miệng nhe hai hàm răng, đầu như thủy quái, thân sư tử; Gajasimha đầu voi mình sư tử; Garuda và Makara phủ hoa văn dày, nét khắc sắc. Đây là đồ của kinh đô Vijaya, muộn nhất trong bốn phòng, có dấu ảnh hưởng nghệ thuật Khmer thời Bayon và mỹ thuật thời Lý.
Các hành lang vùng mỗi nơi vài chục hiện vật, đi chậm vài phút là đủ. Phù điêu Uma múa tìm ở Chánh Lộ là bảo vật quốc gia; hỏi quầy vé đang đặt ở đâu.
Lộ trình hai giờ trong Bảo tàng Điêu khắc Chăm
Từ cổng đường 2 Tháng 9; lấy sơ đồ ở quầy vé vì hiện vật có thể đổi chỗ
- 0:00
Cổng và vườn tượng
Gửi túi lớn, bắt wifi để mở thuyết minh. Vườn cây đại có tượng sư tử và bệ đá, xem nhanh khi trời còn mát.
- 0:10
Phòng Mỹ Sơn, 25 phút
Cúi xuống trước đài thờ E1 tìm người thổi sáo, rồi xem Shiva C1, Ganesha đứng và Brahma ngồi trên hoa sen.
- 0:35
Phòng Trà Kiệu, 20 phút
Đi một vòng quanh đài thờ, xem từng mặt kể một đoạn đám cưới Rama – Sita, rồi tới phù điêu Apsara.
- 0:55
Phòng Đồng Dương, 20 phút
So khuôn mặt ở đây với Mỹ Sơn vừa xem; đứng trước các hộ pháp và đài thờ Đồng Dương.
- 1:15
Phòng Tháp Mẫm, 15 phút
Con rồng, Gajasimha, các đầu Makara. Phòng hợp nhất để chụp cận hoa văn.
- 1:30
Hành lang các vùng
Đi chậm qua Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Kon Tum, dừng ở hiện vật nào gợi tò mò.
- 1:45
Toà hai tầng phía sau
Văn khắc, gốm và người Chăm ở Ninh Thuận hôm nay. Nhiều khách bỏ sót toà này vì nghĩ đã xem hết.
12 bảo vật quốc gia ở Bảo tàng Chăm là những gì
Bảo tàng giữ 12 bảo vật quốc gia, tính đến tháng 11/2026. Bảo vật có thể được chuyển sang trưng bày chuyên đề, nên chỗ đặt trong bảng là chỗ thường gặp.
| Bảo vật | Niên đại (thế kỷ) | Nơi tìm thấy | Công nhận | Thường đặt ở |
|---|---|---|---|---|
| Đài thờ Trà Kiệu | 7–8 | Trà Kiệu | 2012 | Trà Kiệu |
| Đài thờ Mỹ Sơn E1 | 7–8 | Tháp E1, Mỹ Sơn | 2012 | Mỹ Sơn |
| Tượng Bồ tát Tara | Cuối 9 – đầu 10 | Đồng Dương, năm 1978 | 2012 | Hạn chế trưng bày |
| Đài thờ Đồng Dương | Cuối 9 – đầu 10 | Phật viện Đồng Dương | 2018 | Đồng Dương |
| Tượng Ganesha | 7 | Tháp E5, Mỹ Sơn | Cuối 2020 | Mỹ Sơn |
| Tượng Gajasimha | 12 | Tháp Mẫm | Cuối 2020 | Tháp Mẫm |
| Phù điêu Đản sinh Brahma | 7–8 | Tháp E1, Mỹ Sơn | 2024 | Mỹ Sơn |
| Tượng Shiva | 8 | Tháp C1, Mỹ Sơn | 2024 | Mỹ Sơn |
| Phù điêu vũ nữ Apsara | 10 | Trà Kiệu | 2024 | Trà Kiệu |
| Phù điêu Shiva múa | Khoảng 10 | Phong Lệ, Đà Nẵng | Cuối 2024 | Hỏi quầy vé |
| Phù điêu Uma | 11 | Chánh Lộ | Cuối 2024 | Hỏi quầy vé |
| Tượng rồng | 12–13 | Tháp Mẫm | Cuối 2024 | Tháp Mẫm |
Phù điêu Shiva múa có chuyện riêng: đây là bảo vật duy nhất tìm thấy ngay ven nội thành, ở Phong Lệ, chưa tới 10 km từ bảo tàng, và đã nằm trong khu vườn này từ trước khi có toà nhà.
Đọc một bức phù điêu Chăm thế nào
Đứng trước một dải vũ nữ Apsara, nhìn vào chân trước. Gối mở sang hai bên, hông lệch về một phía, một tay giơ cao với bàn tay ngửa ra sau, tay kia chống hông hay đưa ngang ngực, và không vũ nữ nào lặp lại tư thế của người bên cạnh, nên cả dải đá giống một đoạn múa bị dừng hình. Apsara là vũ nữ cõi trời, thường múa ở thân đài thờ hay trán cửa tháp.

Garuda là chim thần mình người, mỏ và cánh chim, vật cưỡi của thần Vishnu, kẻ thù của rắn Naga; trên tháp Chăm, Garuda hay đứng ở góc, tay giơ cao như đỡ tầng mái. Makara là thủy quái mõm dài như vòi voi, thường ở hai đầu vòm cửa, miệng nhả hoa lá. Bò Nandi nằm phủ phục là vật cưỡi của Shiva.
Linga–yoni là hình gặp nhiều nhất trong bảo tàng. Linga là trụ đá đứng, tượng trưng cho Shiva; yoni là bệ có rãnh và một vòi nhô ra, tượng trưng cho nữ thần. Khi hành lễ, nước dội lên linga chảy theo rãnh yoni ra ngoài và được coi là nước thiêng.
Bốn câu tự hỏi trước một bức tượng Chăm
- Ai ở giữa: thần chính thường lớn hơn các hình chung quanh.
- Tay cầm gì: đinh ba của Shiva, đĩa và ốc của Vishnu, bông sen của Bồ tát.
- Con vật đi kèm: bò Nandi với Shiva, Garuda với Vishnu, ngỗng thần hamsa với Brahma, công với Skanda.
- Khuôn mặt: thanh là Mỹ Sơn, môi dày có ria là Đồng Dương, hoa văn dày và sắc là Tháp Mẫm.
Nên xem Bảo tàng Chăm trước hay sau Mỹ Sơn
Ở thung lũng Mỹ Sơn, người đi gặp tháp gạch, nền móng, những bệ thờ trống. Những gì từng đặt trong và trên các tháp ấy, nhiều cái đẹp nhất, đang ở bảo tàng này. Đường đi Mỹ Sơn, giờ nên tới, các nhóm tháp: xem bài "Kinh nghiệm đi Mỹ Sơn nửa ngày từ Hội An".
Xem bảo tàng trước
Hợp với Người đi Mỹ Sơn lần đầu, không có hướng dẫn viên.
Điểm cộng
- Đến Mỹ Sơn đã biết linga–yoni, tháp E1, C1 là gì; nhìn bệ thờ trống hiểu ngay cái gì đã mất.
Điểm trừ
- Cần hai buổi riêng: bảo tàng ở trung tâm, Mỹ Sơn cách khoảng 70 km.
Xem bảo tàng sau
Hợp với Người ở Hội An đi Mỹ Sơn trước rồi mới lên Đà Nẵng.
Điểm cộng
- Đã thấy kích thước thật của tháp, dễ hình dung một đài thờ hay trán cửa từng nằm ở đâu.
Điểm trừ
- Ở Mỹ Sơn dễ chỉ thấy gạch và hố bom nếu chưa biết gì trước.
Trước khi vào: thuyết minh, chụp ảnh, giờ vắng khách
Nhìn nhanh
- Ở đâu
- Số 2 đường 2 Tháng 9, đầu tây cầu Rồng
- Mất bao lâu
- Khoảng 2 giờ; 45 phút nếu chỉ xem bảo vật
- Sưu tập
- Gần 2.000 hiện vật, khoảng 500 trưng bày
- Niên đại
- Thế kỷ 5 đến 15
- Bảo vật quốc gia
- 12; tượng Tara hạn chế trưng bày
- Thuyết minh
- Âm thanh tiếng Việt, Anh, Pháp qua wifi
- Hợp với
- Người sắp đi Mỹ Sơn, ngày mưa, buổi trưa nắng
- Không hợp
- Trẻ nhỏ chưa đủ kiên nhẫn đứng trước tượng đá
Mang tai nghe và điện thoại đầy pin. Thuyết minh âm thanh có tiếng Việt, Anh, Pháp: bắt wifi bảo tàng, mở trang thuyết minh trên trình duyệt, quét mã cạnh hiện vật, và cứ thế suốt hai giờ trong những căn phòng rất yên. Ở đài thờ E1 và Trà Kiệu, nghe hết đoạn thuyết minh rồi mới đi vòng quanh. Đoàn từ 5 người có thể đặt thuyết minh viên trước ít nhất ba ngày.
Chụp ảnh bằng điện thoại được, nhưng không dùng đèn flash, không dựng chân máy; quay phim hay chụp chuyên nghiệp cần xin phép. Hành lý trên 3 kg gửi ở quầy. Trong phòng không ăn uống, hút thuốc hay mặc áo mưa, không chạm vào hiện vật, không leo hay ngồi lên bệ.
Vắng nhất là ngay sau giờ mở cửa buổi sáng. Đoàn khách theo tour hay ghé giữa buổi sáng và đầu giờ chiều, còn những ngày mưa cuối năm, khi chương trình ngoài trời bị hoãn, bảo tàng thường đông hơn. Giờ mở cửa giữa các nguồn chênh nhau nửa giờ, nên xem lại trên trang của bảo tàng trước khi đi.
Ra khỏi bảo tàng: bờ sông Hàn bên kia đường
Bước ra cổng đã thấy sông. Bên kia đường Bạch Đằng là lối đi bộ bờ tây sông Hàn, nhìn sang bờ đông và cầu Rồng; công viên APEC nằm sát phía nam bảo tàng, đầu tây cầu Rồng cách cổng chừng 200 m, chợ Hàn cách khoảng 1 km theo đường Bạch Đằng. Một buổi sáng gọn: bảo tàng lúc mở cửa, bờ sông khi nắng chưa gắt, ăn trưa quanh chợ Hàn.
Trưa mùa hè, đoạn bờ sông trước bảo tàng nắng gắt, mặt đá lát hắt nóng. Ra khỏi bảo tàng sau 11 giờ thì gọi xe.
Câu hỏi thường gặp
Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng ở đâu?
Ở số 2 đường 2 Tháng 9, ngay đầu tây cầu Rồng, chừng 200 m. Từ biển Mỹ Khê qua cầu chừng 10 đến 15 phút xe.
Tham quan Bảo tàng Chăm mất bao lâu?
Khoảng hai giờ cho bốn phòng chính và các bảo vật quốc gia đang trưng bày; chừng 45 phút nếu chỉ xem các bảo vật.
Bảo tàng Chăm có bao nhiêu bảo vật quốc gia?
Tính đến tháng 11/2026 là 12, trong đó có đài thờ Trà Kiệu, đài thờ Mỹ Sơn E1, tượng Ganesha và tượng rồng Tháp Mẫm; tượng Bồ tát Tara hạn chế trưng bày.
Bảo tàng Chăm có thuyết minh tiếng Anh không?
Có thuyết minh âm thanh tiếng Việt, Anh, Pháp qua wifi bảo tàng. Đoàn từ 5 người có thể đặt thuyết minh viên trước ít nhất ba ngày.
Có được chụp ảnh trong Bảo tàng Điêu khắc Chăm không?
Được, nhưng không dùng đèn flash và chân máy; quay phim hay chụp chuyên nghiệp phải xin phép.
Nên xem Bảo tàng Chăm trước hay sau khi đi Mỹ Sơn?
Đi Mỹ Sơn lần đầu, không có hướng dẫn viên thì xem bảo tàng trước, vì nhiều tượng đẹp nhất của Mỹ Sơn đang ở đây. Đã đi rồi thì bảo tàng giúp hình dung lại các tháp.
Nơi nghỉ gợi ý trong bài
Những chỗ ở được nhắc trong bài, giá cập nhật theo ngày.
Hỏi người viết bài · Ban biên tập Ghiền Trip
Ban biên tập Ghiền Trip viết cẩm nang từ thông tin du lịch phổ biến và kinh nghiệm đi đường, và cập nhật khi có thay đổi.






